Stragari na internetu | Banja Voljavča (Stragarska banja)

	Banja Voljavča

	Banja Voljavča je jedina poznatija manastirska banja u Srbiji, koja je kao takva postojala sve do Drugog svetskog rata i kojom je gazdovao manastir Voljavča ostvarujući glavne prihode za svoje izdržavanje. Ona je ujedno i jedina banja u Srbiji, koja se i danas zove po manastiru kome je u prošlosti pripadala. To je jedinstven primer stare manastirske banje (obnovljene zadužbinske banje sveštenog lica i namenski građene manastirske banje) i mesne društvene banje.
	Lokacija

	Karta Stragara i banje Voljavča Banja Voljavča (ili Stragarska banja) se nalazi u središnjem delu Šumadije, u severo-istočnoj podgorini planine Rudnik. Od Stragara je udaljena oko 3, a od manastira Voljavče oko 1,2 kilometra. Banjsko naselje se nalazi u srednjem delu toka Banjskog potoka, duž puta Stragari-Manastir Voljavča. Preko Stragara, banja je saobraćajno povezana sa Kragujevcem (oko 35 km) i Topolom (oko 20 km), a od Beograda je, preko Mladenovca i Aranđelovca, udaljena oko 115 km.
	Klima

	Banju okružuju guste šume Na obroncima Rudnika, banja se nalazi na nadmorskoj visini od 360 m u dolini Banjskog potoka, okružena gustim bukovim šumama. Sve to utiče na klimatske prilike koje su veoma povoljne za boravišni zdravstveni turizam. U toplijoj polovini godine odlikuje se blažim karakterom podneblja u kome su vrlo topli dani,sa temperaturom iznad 37 ^oC, retka pojava. Uz to,u banjskoj sezoni nastaje sušni period, jer se kiše većinom izlučuju s proleća.
	Voda

	Banjski izvor Količina mineralne vode u banjskom izvorištu iznosi oko 4 litra u sekundi. Po takvoj vodoizdašnosti, ove terme pripadaju izvorima velike srednje godišnje izdašnosti (2-10 l/s). Prema prosečnoj temperaturi od 24^oC, vode Banje Voljavče su subtermalne (20-37 ^oC), a sa terapeutskog gledišta pripadaju hipotermama (20-34 ^oC). Ove vode pripadaju kategoriji kalcijum-magnezijum-hidrokarbonatnih voda male mineralizacije (samo 0,3 grama rastvorenih čvrstih supstanci po litru), neutralne pH vrednosti, a od mikroelemenata primetan je samo povišen sadržaj (oko 0,5 mg/l) stroncijuma. Blagi radioaktivni karakter vodi daje i prisustvo radijuma u veoma malim količinama. Mineralna voda sa izvora banje Voljavče je izuzetno kvalitetna i pitka voda niske mineralizacije, a može se reći da je po kvalitetu i ukusu najpribližnija vodi "Rosa", vodi ''Aqua Viva'' i Hebinoj "Eko" vodi. Voda se bez ikakvih posledica može koristiti za piće što banjski gosti i stalni žitelji Banje odavno znaju.
	Istorija

	Brojni tragovi naselja i rudarske eksploatacije, kao i pojedini nazivi, svedoče o ranoj ljudskoj delatnosti na Rudniku. Ona je obuhvatala i lekovite vode,kao znamenite prirodne pojave. Otuda su i ovi mineralni izvori iskorišćavani i u vremenima rimske kolonizacije. Da su ovi izvori bili poznati u XVI veku govore mnogi pisani dokumenti. Tome svedoči i tekst darovnice obnovitelja Voljavče, velekupca Živka Končinovića. On se iz naselja Srebrnice preselio "više Banje kod potoka Voljavče" gde je podigao svoje kuće. To znači da je u trećoj deceniji XVI veka i kasnije na manastirskom imanju koje je obuhvatalo dolinu Banjskog potoka, postojalo banjsko naselje. Banja je delila sudbinu manastira kome je pripadala kroz čitav XVII a u mnogome i XVIII vek. I ona je kao i manastir rušena i obnavljana. U drugoj polovini XVIII veka, kada su pod turskom okupacijom životne prilike bile snošljivije, Banja Voljavča se u srpskim izvorima spominje više puta (1764, 1772). Međutim godine 1788. kada su Turci u Srbiji mnoge manastire popalili i opustošili, zapalili su i Voljavču. Tada je uništena i stara Banja Voljavča. Banjski potok U prvim godinama XIX veka ova banja, u bespuću šumama obrasle doline Banjskog potoka, pala je u zaborav. Tek u četvrtoj deceniji XIX veka, za vreme vlade kneza Miloša Obrenovića (1815-1839), žitelji Šumadije ponovo ''otkrivaju'' banjske izvore i počinju da dolaze u većem broju, ponajviše radi pića i umivanja. U Banji Voljavči lečila se i kneginja Ljubica, žena kneza Miloša. To se pouzdano zna, jer je kneginja, koja se zaista lečila u banjama, posećivala i obližnje "kisele vode u Bukoviku" 1839. godine. Tek oko 1880. godine, iguman manastira Voljavča, Nikodim podiže na samom izvorištu termomineralne vode manji bazen. Najpre seljaci iz okoline, a zatim i "sa daljnih strana", počinju da se leče u većem broju, kupanjem od reumatizma i kostobolje, boraveći u manastirskim konacima i improvizovanim skloništima.
	Izgradnja kupatila

	Zgrada banjskih kupatila Postojeći objekti su izgrađeni 1928.godine, godinu dana posle katastrofalnog zemljotresa čiji je epicentar bio na Rudniku. Nakon ovog zemljotresa izdašnost glavnog izvora se uvećala za više od 60 litara u minutu. ''Banja manastira Voljavče'' je počela rad 29. juna 1928. godine. U kupatilu su dva betonska bazena ("muški" i "ženski") u posebnim odeljenjima. U sklopu kupatila bilo je osam kabina sa malim jednokrilnim prozorima sa strane jednog i drugog bazena. U sezoni 1934. godine banja je dobila svog lekara, po čijim su se uputstvima i kontrolom bolesnici lečili. Sa dovršenjem kupatila otpočela je izgradnja naselja, koje su zasnovali Gužvići, Ćurulići i Švabići. Do 1941.god. u Banji Voljavči bilo je podignuto 6 stambenih objekata,od kojih 5 na levoj a jedan na desnoj strani Banjskog potoka. Najveću zgradu, sa spratom i terasom od čvrstog materijala, imali su Švabići ("Vila Švabić") a najveću okućnicu Milica Vuković oko svoje "sojenice". Kafedžija Ljuba Ćurulić držao je omanju gostionicu sa nekoliko stolova, a Božidar Vuković vodenicu sa jednim vitlom koja je mlela koristeći hidroenergiju Banjskog potoka.
	Prvi gosti

	Banju Voljavču,po otvaranju novog kupatila, znatnije je posećivalo uglavnom seosko stanovništvo iz okoline i gradsko iz Kragujevca i Aranđelovca. U 1928. godini prihod od banje bio je 10.535 dinara u sezoni koja je trajala do 27. septembra.Broj posetilaca se stalno povećavao i u sezoni 1932. godine iznosio je oko 3.000. Tridesetih godina već je bilo posetilaca iz skoro svih krajeva bivše Jugoslavije.Po tvrđenju Dr St. Dimitrijevića (1933) "bilo ih je, koji su obišli sve naše banje, pa i po koju stranu, ali bez uspeha. Došavši u Banju Voljavču, ogroman broj bolesnika je osetio znatno poboljšanje ili čak i potpuno izlečenje".Zbog znatne posećenosti, Banja Voljavča je u to vreme bila glavni izvor prihoda za izdržavanje manastira.
	Banja posle II Svetskog rata

	Kazan za dogrevanje vode Posle Drugog svetskog rata, Banja Voljavča je nacionalizovana i pripala MZ Stragari, a njen razvitak je uglavnom stagnirao.Na to je uticala i sama lokacija izvorišta koja je veoma nepovoljna u pogledu razvoja banje jer je smeštena u nepristupačnoj dolini pored samog Banjskog potoka. Dogrevanje vode, radi lečenja kupanjem, u Banji Voljavči otpočelo je 1948.godine, a da bi kupatilo dobilo banjsku vodu više temperature, 1958. godine je izvršena delimična rekonstrukcija - iza kupatila je napravljen "kazan" za dogrevanje vode. Da bi se dobila veća količina i toplija mineralna voda, 1958.godine su sprovedena istražna bušenja, a istovremeno sa hidrotehničkim radovima, izvršena je elitrifikacija banjskog naselja. Mada je kupatilo postavljanjem kada dobilo na značenju, banjsko naselje u prvoj poratnoj fazi ponajviše je stagniralo.Sve do 1967. godine ova banja, bez saobraćajnih veza i organizovanog snabdevanja, nije bila privlačna za letnji boravak, a godišnji prosek posetilaca je iznosio oko 500. Urbanistički plan Banje Voljavče je donet 1972. godine, a u jesen 1975. godine u banjskom naselju ima 12 stambenih objekata.
	Banja Voljavča danas

	Otvoreni bazen Od tada pa do danas skoro da ništa nije uloženo u razvoj banje. Stari kazan za dogrevanje vode se još uvek koristi, a kupatila su delimično oštećena 1999. godine nakon velike poplave. Broj gostiju u sezoni je izuzetno mali i većinom se radi o starijim osobama koje tradicionalno već duži period dolaze u ovu banju, a prihoda od banje skoro i da nema. Privatni vlasnik je do banjskih objekata izgradio otvoreni bazen za kupanje koji se snabdeva banjskom vodom. Tokom cele sezone ima dosta kupača, većinom mladog sveta iz Stragara i bliže okoline koji svakodnevno dolaze na kupanje.
	Perspektiva razvoja

	Postojeći termomineralni izvori na ovoj lokaciji nikad nisu zvanično bili registrovani kod nadležnih institucija kao lekoviti, što je prvi preduslov da se jedan lokalitet proglasi banjom. Po Dr St.Dimitrijeviću (1933) voda Banje Voljavče leči raznovrsne bolesti: akutni i hronični reumatizam kostiju (zglobova), mišića i živaca, stomačne i crevne poremećaje, oboljenja bubrega, jetre i žučne bešike, razna zapaljenja, malokrvnost i dr. Međutim, zbog svojih slabijih balneoloških karakteristika ove vode nemaju značajnija lekovita svojstva za terapijske svrhe, već njihova upotreba može biti više u rekreativne svrhe. U šumadijskom turističkom regionu na vikend turama od Beograda i Kragujevca, atraktivnost banje Voljavče za izletnički i tranzitni turizam može biti veoma značajna, jer se u ovom području izvanrednih rekreativnih mogućnosti, nalaze i srednjovekovni kulturno-istorijski spomenici i druge znamenitosti.
	Smeštaj

	Svim posetiocima banje Voljavče na raspolaganju udoban smeštaj u Apartmanu Rajić.


Početak	Kontakt